Woensdag 11 februari 2026

Bezoek aan stageschool

 

Vandaag bezochten we mijn stageschool: Swartkopks Primere Skool.
Na een korte introductie over onszelf kregen we meteen een rondleiding doorheen het schooltje. Er zitten maar liefst 665 leerlingen, wat voor ons behoorlijk veel klinkt — maar hier wordt dat eerder gezien als een kleine school. Dat verraste me al meteen.

In verschillende klassen werden we hartelijk onthaald, al verliep dat heel anders dan wat ik gewend ben. Kinderen staan hier nog recht wanneer een volwassene binnenkomt, en de begroeting gebeurt klassikaal, luid en in koor. Ook algemene antwoorden worden samen gegeven. Terwijl ik daar stond te kijken, voelde het bijna alsof ik even terugkeerde naar mijn eigen kindertijd — een soort herkenning, maar dan in een totaal andere context.

Wat me bijzonder raakte en wat ik echt kan appreciëren, zijn de uniformen. Elk kind draagt hetzelfde, en dat creëert een gevoel van gelijkheid. Geen verschillen in merkkledij, geen sociale druk. Gewoon kinderen, samen in eenzelfde outfit, klaar om te leren.

Het was een eerste bezoek vol indrukken, verwondering en kleine momenten die blijven hangen. Ik ben benieuwd wat de komende dagen en weken op deze bijzondere plek nog zullen brengen.

 

Eerste week stage 16/02 - 19/02

Mijn eerste week op mijn stageschool was intens, confronterend en ontzettend leerzaam. Vanaf de eerste dag werd duidelijk dat het onderwijs hier op een totaal andere manier functioneert dan wat ik in Vlaanderen gewend ben. De middelen die scholen ontvangen, hangen sterk af van overheidssubsidies, waardoor er enorme verschillen ontstaan — en die zijn in de dagelijkse praktijk duidelijk voelbaar.

Ik werk in een klein containerklasje, waar het vaak bloedheet is. In deze ene ruimte zitten 42 kleuters samen, wat op zich al een grote uitdaging vormt. Bovendien is er nauwelijks leermateriaal aanwezig: geen ontwikkelingsmaterialen, geen hoekenwerking, geen overvloed aan spelletjes zoals wij dat kennen. Alles moet met creativiteit, improvisatie en minimale middelen worden opgelost.

Een van de meest opvallende verschillen is het gebrek aan structuur en klasafspraken.
Kinderen lopen vrij rond, vaak zonder duidelijke grenzen of routines. De leerkracht heeft moeite om de groep onder controle te houden, waardoor er veel geroepen wordt in de klas. Rustmomenten zijn schaars, en het niveau van orde is heel anders dan wat ik gewend ben in Belgische kleuterklassen.

Daarbovenop speelt de taal een grote rol. Veel kinderen beheersen het Engels nog niet goed, waardoor er veel Xhosa gesproken wordt — de lokale clicktaal. Dit maakt communiceren, instructies geven en activiteiten begeleiden extra moeilijk.
Voor mij als stagiair betekent dat: continu observeren, zoeken naar alternatieve manieren van uitleggen, en leren werken met nonโ€‘verbale signalen.

In sommige gevallen wordt er nog gebruikgemaakt van fysieke straffen. Dat was voor mij heel confronterend om te zien, omdat dit volledig in strijd is met de pedagogische visie en het kinderrechtenkader waar wij mee werken. Het toont niet alleen een cultureel verschil, maar ook hoe groot de impact van beperkte middelen, hoge werkdruk en grote klassen kan zijn op het dagelijkse schoolleven.

Toch zijn er ook mooie, warme elementen. Dankzij sponsors krijgen kinderen die dat nodig hebben elke dag een ontbijt en een warme maaltijd. Dit is een enorme steun voor gezinnen en maakt een merkbaar verschil in het welbevinden van de leerlingen.

 

Deze eerste week heeft mij vooral geleerd hoe groot de verschillen wereldwijd kunnen zijn op het vlak van onderwijs. De uitdagingen — te weinig middelen, grote groepen, hitte, taalbarrières en het ontbreken van structuur.

Het was confronterend, inspirerend en verrijkend tegelijk.
Ik ben benieuwd wat de komende weken nog zullen brengen, en hoe ik hier als stagiair kan groeien én bijdragen.

 

Tweede week stage 23/02 - 26/02

 

Wat een week vol indrukken in mijn klas!
De vaste juf was er niet, dus mochten de kleuters deze week les krijgen van mij, miss Ineke. En ik kan je zeggen: het waren stevige, intense, maar tegelijk ongelooflijk waardevolle dagen.

Ik moest vaak terugdenken aan iets wat een juf me vertelde op mijn allereerste dag op de stageschool:
“Hier ben je geen leerkracht, hier word je een monster door al het geroep en getier dat je moet doen.”
En eerlijk… een stukje kreeg ze gelijk. Zonder duidelijke afspraken en structuur is het soms écht overleven. Dus ben ik daar meteen mee gestart: regels aanleren, blijven herhalen, en lukt het niet… dan gewoon opnieuw beginnen. Rustig, consequent, en met veel geduld.

Opdrachten legde ik eerst klassikaal uit, om daarna bij elk kindje individueel langs te gaan. Maar één grote barrière blijft: de taal. Veel kinderen spreken weinig tot geen Engels. Daarom werk ik elke dag met een “vertaler van de dag”. Dat vinden ze geweldig — plots voelen ze zich verantwoordelijk, trots zelfs: voor mij én voor het vriendje dat het even niet begrijpt. Je ziet ze groeien in die rol.

 

En dan waren er nog de uitdagingen van ons containerklasje…
Deze week heb ik letterlijk mogen meemaken dat accommodatie soms allesbehalve ideaal is. Door de felle regen en de lekken in het dak stond de klas half onder water. In een lokaal dat sowieso al te klein is, moest ik puzzelen om iedereen droog een plekje te geven. Maar hé, elke dag een nieuwe uitdaging, toch?

 

Vandaag was het DE SCHOOLREIS — althans, voor bijna iedereen.
Mijn klas deed niet mee en moest eigenlijk thuisblijven. Gelukkig mocht ik met de rest van de school mee naar het buitenzwembad in Humewood. Zodra de kinderen het gebouw binnen gingen, zag je de kleren letterlijk door de lucht vliegen. Binnen een minuut zat iedereen in het water. Pure vreugde.

Het was heerlijk om hun lachen te horen, hun energie te voelen, hen écht te zien genieten. Even geen school, geen opdrachten, geen zorgen. Vooral: even geen thuissituatie die op hen weegt. En dan besef je… zwemmen is bij ons zoiets vanzelfsprekends. Gewoon. Routine. Maar hier?
Hier is het een schoolreis.
Een hoogtepunt.
Het moment waar ze een heel jaar naar uitkijken.

 

 

Derde week stage 
02/03 - 05/03

 

Deze week mocht ik observeren in een andere kleuterklas, en eerlijk gezegd keek ik er echt naar uit. Dit was een klas die meer leek op wat wij kennen: meer ruimte, duidelijkere structuur en een enthousiaste kleuterjuf, juf Mamasé, die meteen een positieve sfeer uitstraalde.

Door haar aanpak ontdekte ik iets wat ik niet had verwacht: hoe enorm waardevol tussendoortjes kunnen zijn in het kleuteronderwijs. Ze gebruikte korte beweegliedjes, ritmespelletjes en liedjes met tellen en getallen – niet enkel om de aandacht van de kinderen te verzetten, maar als echte leermomenten. Het was mooi om te zien hoe speels leren kan zijn. Dit inzicht neem ik zeker mee in mijn verdere carrière.

Toch blijft één uitdaging in beide klassen hetzelfde: het taalprobleem en het stil krijgen van 43 kleuters. Dat blijft een hele opdracht, voor elke juf.

Maandag begon de dag met iets heel anders. De politie bracht een bezoek en alle kinderen verzamelden netjes op het schoolplein, in rijen. Wie niet deed wat gevraagd werd, moest tegen de muur zitten met de handen omhoog. De agenten kwamen praten over criminaliteit, drugs, mishandeling en zelfs seksslavernij. Dit toont een totaal andere manier van zorg op school: eerder informatief en algemeen, niet individueel zoals wij dat vaker gewoon zijn.

Ik vind het waardevol dat er openlijk gepraat wordt over moeilijke onderwerpen, en dat kinderen weten waar ze naartoe kunnen als er iets gebeurt. Tegelijk stel ik mezelf de vraag: komt deze informatie wel binnen bij zulke jonge kinderen? Begrijpen ze wat er verteld wordt? En voelen ze aan waarom dit zo belangrijk is?

De rest van de week hebben we eigenlijk samen lesgegeven. We gingen elke dag lekker vroeg naar buiten, waar we samen lazen of bewegend leerden. Buiten leerden de kinderen op een speelse manier kleuren en getallen herkennen: rennen naar het juiste kleurtje, springen het aantal sprongen dat werd genoemd, of in kleine groepjes spelenderwijs tellen. Het was fijn om te zien hoe leren buiten zoveel rust en ruimte biedt, zelfs in een grote groep.

 

Vierde week stage

09/03 - 16/03

 

Deze week was er eentje met een extra uitdaging… of beter: een heleboel uitdagingen tegelijk.
De hittegolf is officieel begonnen en dat heb ik — samen met 43 kleuters — goed gevoeld.

Er waren veel lastโ€‘minute veranderingen, temperaturen die veel te hoog opliepen, en kleuters die niet meer wisten waar ze het hadden. En eerlijk? Ik snap ze volledig. Zonder schaduw naar buiten? Onmogelijk. Dus bleven we binnen, waar het nét iets draaglijker was. De slaapmomentjes werden vervroegd, en aan het heerlijke gesnurk te horen was dat voor velen precies wat ze nodig hadden. ๐Ÿ˜ด

In België zouden we nu volop genieten van waterpret in de zon, maar hier moet men zuinig zijn met water — dus dat was geen optie. Creativiteit genoeg, maar verkoeling… dat was een ander verhaal.

Toch hebben we deze week iets nieuws geprobeerd:
de eerste stapjes in schrijven en knippen.
Pittig met 43 vermoeide kleuters, dat geef ik toe. Maar met héél veel aanmoediging, kleine bewegingsmomentjes tussendoor en wat geduld, zijn we er toch geraakt. En daar ben ik echt trots op.

Ondertussen zijn mijn twee leerkrachten met een fantastische missie gestart:
Miss Ineke Xhosas leren spreken.
Een paar woorden begrijpen of zelf kunnen zeggen zou al geweldig zijn… maar die klikgeluiden tussen de klanken door maken het niet gemakkelijk. Toch blijf ik optimistisch:
De aanhouder wint.
Denk ik.
Hoop ik. ๐Ÿ˜‰

 

Vijfde week stage

16/03 - 19/03

 

Het was een hele vreemde week op school. Alles stond duidelijk in het teken van de naderende paasvakantie, wat je vooral merkte aan het steeds krimpende aantal leerlingen. Elke dag waren er minder kleuters aanwezig. Op een bepaald moment zakte het aantal van officieel 96 kleuters naar amper 8, en uiteindelijk bleef er zelfs maar één kleuter over. Gek genoeg vond ik dat eigenlijk best leuk, want zo kreeg ik de kans om heel gericht met hen te werken. Ik kon een stukje Vlaams onderwijs aanbieden: spelend leren, hoekenwerk en echt één-op-één werken. Dat maakte het bijzonder en zeer waardevol.

Op donderdag stonden er om 10 uur twee meetings gepland. De eerste was met de sponsors van de school. Tijdens deze vergadering werd nogmaals benadrukt hoe belangrijk hun financiële steun is en dat de school blijft hopen op hun betrokkenheid. Van de zes uitgenodigde sponsors kwamen er echter maar twee opdagen, waardoor de meeting al snel afgelopen was. Dat maakte wel pijnlijk duidelijk hoe onzeker die steun soms is.

De tweede meeting was voor mij zonder twijfel de meest verrijkende. De voormalige directeur van de school kwam spreken over de rechten en plichten van leerkrachten. Hij legde sterk de nadruk op communicatie: hoe je communiceert met kinderen en welke impact woorden kunnen hebben op hun welzijn en ontwikkeling, maar ook hoe communicatie met ouders een blijvend aandachtspunt en risicofactor is binnen het onderwijs. Daarnaast kwamen ook praktische zaken aan bod zoals ziektedagen en pensioenleeftijd.

Tussen de twee meetings door werd er eten voorzien door een traiteur, wat zorgde voor een fijn en verbindend moment — en natuurlijk ook voor goed gevulde, dankbare maagjes. Lekker!

 

Zesde week stage

13/04 - 17/04

 

Mijn eerste week stage begon na een zalige vakantie met mijn gezin. Ik was ontzettend blij om al die vertrouwde gezichtjes opnieuw te zien en de knuffeltjes weer te mogen ontvangen. Toch bleek het een bijzonder zware week te zijn. Je merkt meteen dat wanneer er een vakantie of zelfs maar een weekend tussen de lesdagen zit, je voor een groot deel opnieuw moet beginnen: structuur aanbrengen, zorgen voor respect naar elkaar toe en de klas opnieuw tot rust brengen.

Om hier beter mee om te gaan, stelde ik de juf voor om onze klas in twee groepen te splitsen tijdens het lesgeven. Zij zou de lessen geven die opgelegd zijn door het departement Onderwijs, terwijl ik mijn lessen gaf vanuit mijn eigen school. Later op de dag wisselden we dan van groep. Voor mij voelde dit als een enorme verademing. Werken met een kleinere groep maakte het veel makkelijker om de kinderen te sturen en mijn lessen op een degelijke manier te geven.

Het allerbelangrijkste verschil was dat de kinderen ook echt aan het leren waren. In plaats van gewoon in de klas te zitten en zichzelf bezig te houden, waren ze actief betrokken bij de les. Door op deze manier te werken merkte ik bovendien dat de band met mijn kleuters sterker werd. Ik had meer tijd voor hen, kon gerichter uitleg geven en hen individueel beter ondersteunen. Dat maakte deze intensieve week uiteindelijk erg waardevol.

 

Zevenste week stage

20/04 - 24/04

 

Deze week draaide alles rond het thema veiligheid thuis. We probeerden de kleuters stap voor stap bij te brengen wat veilig en niet veilig is in huis. In het begin bleef hun beeld van veiligheid vrij beperkt: voor hen betekende het vooral deuren en grilles sluiten om inbrekers buiten te houden. Gaandeweg zijn we dieper op het thema ingegaan en begonnen de kinderen te beseffen dat er nog veel meer gevaren schuilen in een huis. Een warme kookplaat, kokend water of speelgoed dat rondslingert en waar je over kan struikelen — langzaam viel bij hen het kwartje of in dit geval het Randtje.

Verder is de week eigenlijk heel goed verlopen. Wat voor mij elke keer opnieuw een bijzonder moment blijft, is dinsdagochtend. Dan verzamelen we met de hele school op het schoolplein om samen te bidden en te zingen. Die samenhorigheid, het samen stilstaan in het hier en nu… het raakt me telkens weer. Als je al die stemmen samen hoort bidden en zingen, krijg ik nog steeds kippenvel. Het is zo’n puur en krachtig moment.

We sloten de week af met een klein klasfeestje, want ons Violet werd zes jaar. De hele dag stond zij in het middelpunt van de aandacht, en je zag duidelijk hoeveel deugd dat haar deed. Ze had een prachtige cake meegebracht voor de klas en ja — een verjaardag betekent natuurlijk een feestje. We zetten muziek op, dansten samen en genoten volop.

Als ik eerlijk ben, was het zalig om de kinderen zo te zien dansen: helemaal in hun zijn, vrij, blij en zorgeloos. Gewoon prachtig om te zien. Dat moment was zonder twijfel het hoogtepunt van mijn stageweek.

 

Achtste week stage

28/04 - 30/04

Deze week was zwaar, maar ook bijzonder emotioneel. Je merkte het meteen aan de kinderen: ze waren een dag langer thuis geweest door de feestdag Vrijheidsdag (27 april, de dag waarop de apartheid officieel op papier eindigde). De oortjes leken plots niet meer te werken, regels bestonden ineens niet meer…
Zoals zo vaak is de eerste schooldag van de week een gevecht. Een gevecht van herhalen, nog eens herhalen, kordaat zijn en opnieuw beginnen. Structuur terugbrengen, stap voor stap.

Toch bracht deze week ook mooie momenten. We werkten rond het thema familie en eindigden met het opstarten van onze eigen familieboom. Een simpel onderwerp, zou je denken. Maar deze week liet opnieuw zien hoe geladen zo’n thema hier kan zijn.

Want ja, het was ook een emotionele week.
Eén van onze kindjes wordt opgevoed door haar tante. Zoals hier heel normaal is, slapen ze samen in één bed — kleine huisjes laten vaak geen andere keuze toe. Die nacht werd haar tante naast haar doodgeschoten. Dat nieuws horen van zo’n klein meisje… het gaat door merg en been. Het is hartverscheurend en tegelijk een harde realitycheck over hoe rauw en onveilig het leven in en rond de sloppenwijken soms is.

Maar ik werd ook op een andere manier wakker geschud.
De kleuters kregen de opdracht hun familie te tekenen. Na een half uurtje zag ik overal vrolijke stokmannetjes verschijnen. Behalve bij één meisje. Op haar blad stond slechts één figuurtje: zijzelf.
Mijn eerste, haast automatische reactie was:
“Lieverd, ben je mama, papa, broer of zus niet vergeten te tekenen?”
Ze keek me aan en antwoordde heel rustig:
“Ik ben alleen.”

Daar stond ik dan. Aan de grond genageld.
Dit kleine meisje gaf me een les die ik nooit zal vergeten: niet alles is wat het lijkt, en niet alles is zoals wij denken dat het “hoort” te zijn.

Alsof dat nog niet genoeg was, vertelde ik mijn kleuters vandaag dat Miss Ineke over drie weken terug naar België gaat, naar haar gezin en familie. Eén van de meest ondeugende kleuters keek me aan en zei:
“Maar voor ons ben jij onze familie, want jij haalt het beste in ons naar boven.”

De tranen liepen over mijn wangen.
Het besef dat deze kleuters je zo zien na slechts vier maanden keihard werken… Het besef dat deze droom, die werkelijkheid werd, stilaan ten einde komt… Dat gevoel wordt met de dag zwaarder. ๐Ÿ’”

Maar wat een voorrecht. Wat een lessen. En wat een liefde.

 

Negenste week stage
04/05 - 08/05

 

Het was een turbulente week. En deze keer bedoel ik dat niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk.

De storm heeft hier stevig huisgehouden. Alsof de natuur zelf even alles overhoop wilde halen, en dat gevoel sijpelde ook door in de klas.

Maandag begon al uitdagend. Veel kinderen waren langer thuis gebleven, wat meteen voelbaar was. Regels die vervagen, grenzen die opnieuw getest worden… het is alsof je elke maandag weer helemaal van nul moet beginnen. Geduld is dan geen luxe, maar een absolute noodzaak. Ik betrapte mezelf er meer dan eens op dat ik bewust diep moest ademhalen, tot tien moest tellen, gewoon om rustig te blijven en geen dingen te zeggen waar ik later spijt van zou hebben. Het zijn die kleine momenten waarin je jezelf herinnert: blijf kalm, blijf zacht , ook als het moeilijk is.

Dinsdag bracht nog een andere spanning met zich mee. De storm kwam dichterbij. Zo dichtbij zelfs dat ik samen met een collega vroeger ben moeten vertrekken. Onze enige weg naar huis loopt langs de kust, via de autostrade, en die begon langzaam onder water te lopen. Dat gevoel… een mix van onrust en onzekerheid, terwijl je gewoon veilig thuis probeert te geraken.

’s Avonds kwam de bevestiging van waar we al voor vreesden: de regering besloot om de scholen drie dagen te sluiten.

En dan beginnen de vragen:

Niet over lessen of planning, maar over de kinderen.
Hoe zouden zij dit beleven?
Zouden ze eten hebben?
Zouden ze wel veilig zijn?
Zou hun huis nog overeind blijven?

Het zijn vragen die blijven malen in je hoofd. Want lesgeven stopt niet aan de schoolpoort. Het is zorgen, meeleven, hopen.

Tegelijk sluipt er ook een andere zorg binnen. Dichter bij, maar daarom niet minder belangrijk: hoe zou mijn klas eruitzien na de storm? Want het regent daar binnen… letterlijk. Wat ga ik aantreffen? Wat is er nog heel? Wat niet?

Het is een vreemd gevoel, die combinatie van bezorgdheid en machteloosheid. Wachten, zonder echt iets te kunnen doen.

En dus rest er voorlopig maar één ding: hopen.
Op veiligheid.
Op droogte.
Op veerkracht , van de kinderen, de school… en misschien ook een beetje van mezelf.

 

Tiende week stage
11/05 - 15/05

 

De laatste week van mijn stage begon zoals elke dag: in de leraarskamer, samen met de collega’s, met een gebed. Maar deze keer was het net dat tikkeltje specialer. Mister S. sprak ons toe met zó’n mooie woorden over moeders (het was de dag na Moederdag), dat echt iedereen met tranen in de ogen zat. Geen uitzondering.
Hoe iemand een vrouw en een moeder zo puur en respectvol kan eren… ongelooflijk. Het kippenvel staat nog altijd op mijn armen als ik eraan terugdenk.

Voor de rest was het een vrij rustige week, al gooide het weer af en toe roet in het eten. Er vielen hier en daar stevige regenbuien, waardoor de kleuters minder konden buiten spelen. Resultaat: meer “doorwerken” in de klas. Minder leuk voor hen… en eerlijk gezegd soms ook een beetje pittiger voor ons ๐Ÿ˜„

Woensdag moesten we plots allemaal vroeger naar huis, want er was geen water op school. Nu kan je je wel even behelpen, maar met meer dan 900 kinderen wordt dat toch een ander verhaal. Drinken, toiletten… ja, water is echt geen luxe dan.

Donderdag was het Pieday! Voor 35 rand (ongeveer 1,80 euro) konden de kinderen een pie (pastei) kopen met een drankje. Maar vooral… het was mijn laatste dag. Mijn laatste dag van een droom die werkelijkheid geworden is.

Ik wou dat graag mooi afsluiten, dus ik had véél koekjes gekocht voor de leerkrachten en het keukenpersoneel. Want eerlijk? Die mensen worden zo vaak vergeten. Terwijl die vijf geweldige dames élke dag opnieuw zorgen dat honderden kinderen een warme maaltijd krijgen. Echt respect.

Voor mijn 90 kleuters had ik ook flink uitgepakt: snoep en chips in overvloed. Het werd een supergezellige afsluiter… met een indrukwekkende suikerrush. Gelukkig was die nét niet meer mijn probleem ๐Ÿ˜‰

Afscheid nemen van de kinderen ging me verrassend genoeg nog redelijk goed af. Maar bij de leerkrachten… dat was een ander verhaal. Ik ben ze één voor één gaan bedanken, en één voor één begonnen ze te wenen. Ja… en dan ben je zelf ook vertrokken hé.

Wat een week. Wat een ervaring. Wat een mensen. ๐Ÿ’›